Her zaman böyle oldun!
Sevdiğim bir kardeşim bir yazı paylaşmış WhatsApp durumunda. Arkasındaki manaya düşünmeden açıkçası ona üzüldüm eskiden ben de öyleydim. Yazı güzelse arkasındaki manayı anlamadan paylaşırdım. Yazı şu şekildeydi galiba: "Bir ilişkide iki taraf da fedakarlık yapar. Biri fedakarlık yaparken diğeri kar elde ediyorsa ona ticaret denir." Paylaşan arkadaş farkında değildi ama bütün tacir ve esnaflara dolandırıcı deniyor cümlede aslında. Kendisi de bir tacısın yanında çalışan kasa görevlisi zaten. Hemen mesaj attım. Biri feda ediyorken biri kazanıyorsa buna aldatmak denir. Ticarette biri değer veya hizmet satın alırken diğeri de bunu satın alır. İki taraf da kazanır. Biri para kazanır diğeri ürün veya hizmet kazanır. Böyle örnekler çok maalesef. Mesleğimden dolayı en çok karşılaştığım diğer şey bütün doktorlar ve avukatlar paragözdür.
Bu tür genellemeler sizi sınırladığı gibi sizin ön yargılı düşünmenize de sebep olur. En büyük hatalardan biri "her zaman, bütün" gibi kelimelerin sıkça kullanılmasıdır. Bu sadece mesleklerde değil ilişkilerde de baltalayıcı bir rol almakta. Kavga eden bir çift kavga esnasında "sen zaten hep böyle oldun." demesi kavgayı daha yıkıcı bir yere götürür.
Peki bu genellemeci konuşma neden daha fazlaca kullanıyoruz. Beyin en kolayı kullanmaya enerji harcamamaya meyilli bir organ. Genelleme yaparak daha az enerji harcar ve değerlendirmesi daha da kolaylaşır. Örneğin üniversitede rock topluluğunda herkes içki içer. Gibi bir genelleme içki içmeyen birinin o topluluğa girmesini engellediği gibi içen birinin o topluluğa girmesi kolaylaştırır. Genel olarak ne kadar doğru da olsa rock topluluğunda içmeyen insanlar da vardır. İçmeyenler için bu ön yargı oluşturur.
Hayatınızda ön yargı oluşturan böyle genellemeci kelimelerin çıktığı daha hassas bir iletişim diliyorum.
Yorumlar
Yorum Gönder